Gergin Omurilik Sendromu (Tethered Cord) Nedir?
Gergin omurilik sendromu (Tethered Cord), omuriliğin normal hareketini kısıtlayan anormal bir bağlantı veya yapışıklık nedeniyle gerilmesi sonucunda ortaya çıkan nörolojik bir durumdur.
Normalde omurilik, omurga kanalı içerisinde belirli ölçüde hareket edebilir. Omuriliğin çevre dokulara anormal şekilde bağlanması veya sabitlenmesi durumunda özellikle büyüme dönemlerinde omurilik üzerinde gerilim oluşabilir. Bu durum zaman içinde bel ve bacak ağrısı, güç veya duyu değişiklikleri, yürüme sorunları ve mesane-bağırsak problemleri gibi belirtilere yol açabilir.
Tethered cord çocukluk çağında ortaya çıkabileceği gibi, daha önce belirti vermemiş kişilerde erişkinlik döneminde de fark edilebilir.
Gergin Omurilik Sendromu Neden Olur?
Tethered cord, doğuştan gelen bazı omurilik anomalileriyle ilişkili olabilir. Özellikle spina bifida, meningomyelosel, lipomyelomeningosel, kalınlaşmış filum terminale ve split cord malformasyonu (diastematomyeli) gibi durumlarla birlikte görülebilir.
Bazı hastalarda ise daha önce geçirilmiş omurilik cerrahisi sonrasında oluşan skar dokusu omuriliğin yeniden yapışmasına neden olabilir. Bu duruma retethering adı verilir.
Bu nedenle özellikle doğumsal omurilik hastalığı veya daha önce omurilik cerrahisi öyküsü bulunan çocukların uzun dönem takiplerinde tethered cord açısından değerlendirme gerekebilir.
Gergin Omurilik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler hastanın yaşına ve omurilikteki etkilenmenin derecesine göre değişebilir.
Çocuklarda görülebilen belirtiler
Çocuklarda şu bulgular görülebilir:
- Bel veya bacaklarda ağrı
- Bacaklarda güçsüzlük ya da duyu değişiklikleri
- Yürümede değişiklik
- Ayaklarda şekil bozukluğu
- Omurga eğriliği
- İdrar kaçırma veya mesane kontrolünde değişiklik
- Kabızlık ya da bağırsak fonksiyonlarında bozukluk
- Belin alt kısmında kıllanma, çukurlaşma, renk değişikliği veya küçük bir cilt açıklığı
Özellikle bel bölgesinde bulunan bazı cilt bulguları, altta yatan omurilik anomalileri açısından değerlendirme gerektirebilir.
Yetişkinlerde görülebilen belirtiler
Yetişkinlerde bel ve bacak ağrısı, uyuşma, güç kaybı, yürüme sorunları ve idrarla ilgili değişiklikler ön plana çıkabilir.
Daha önce çocukluk döneminde belirti vermemiş kişilerde şikâyetler erişkinlik döneminde başlayabilir.
Ancak bu belirtilerin bel fıtığı gibi başka omurga hastalıklarında da görülebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak tethered cord tanısı konulamaz.
Tethered Cord Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda hastanın öyküsü ve nörolojik muayenesinin yanı sıra manyetik rezonans görüntüleme (MR) önemli bir yere sahiptir. MR, omuriliğin konumunun ve eşlik eden yapısal anomalilerin değerlendirilmesine yardımcı olur.
Ancak MR'da omuriliğin aşağıda yerleşimli olması tek başına tethered cord tanısı veya ameliyat gerekliliği anlamına gelmez. Görüntüleme bulguları hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi ve varsa mesane-bağırsak sorunları ile birlikte değerlendirilmelidir.
Gergin Omurilik Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi kararı hastanın yaşına, belirtilerine, nörolojik bulgularına ve görüntüleme sonuçlarına göre kişiselleştirilir.
Belirgin veya ilerleyici nörolojik, ortopedik ya da ürolojik bulguları bulunan uygun hastalarda cerrahi detethering (omuriliğin serbestleştirilmesi) tedavi seçeneklerinden biridir.
Cerrahinin temel amacı, omuriliği anormal şekilde sabitleyen yapıların serbestleştirilmesi ve omurilik üzerindeki gerilimin azaltılmasıdır.
Bununla birlikte görüntüleme sırasında tethered cord ile uyumlu bir bulgu saptanan her hastada ameliyat yapılması gerektiği söylenemez. Özellikle belirti göstermeyen hastalarda cerrahi kararı dikkatli bir klinik değerlendirme gerektirir.
Cerrahi sonrasında da hastaların belirli aralıklarla nörolojik, ortopedik ve gerektiğinde ürolojik açıdan takip edilmesi gerekebilir.
Tethered Cord Ameliyatından Sonra Tamamen Düzelme Olur mu?
Tedaviye yanıt; hastanın yaşı, hastalığın nedeni, ameliyat öncesindeki nörolojik durum ve belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği gibi birçok faktöre bağlıdır.
Özellikle ağrı gibi bazı belirtilerde düzelme görülebilir. Ancak uzun süredir devam eden sinir hasarı veya mesane-bağırsak problemlerinin tamamen düzelmesi her zaman mümkün olmayabilir.
Bu nedenle tedavi kararı verilirken mevcut nörolojik bulguların yanı sıra hastalığın ilerleme riski de dikkate alınır.
Sık Sorulan Sorular
Tethered cord sadece çocuklarda mı görülür?
Hayır. Çocukluk çağında daha sık fark edilse de daha önce belirti vermemiş kişilerde erişkinlik döneminde de ortaya çıkabilir.
MR'da omuriliğin aşağıda olması tethered cord anlamına gelir mi?
Tek başına yeterli değildir. MR bulguları hastanın klinik şikâyetleri ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir.
Tethered cord ameliyat edilmezse ne olur?
Belirti gösteren ve ilerleyici bulguları olan bazı hastalarda tedavi edilmemesi nörolojik, ortopedik veya mesane-bağırsak sorunlarının ilerlemesine yol açabilir. Ancak her hastanın seyri aynı değildir ve ameliyat kararı kişiye özel verilmelidir.
Tethered cord ameliyatı zor bir ameliyat mıdır?
Cerrahinin kapsamı altta yatan nedene göre değişir. Omurilik ve sinir dokusuyla yakın ilişkili yapılar söz konusu olduğundan ameliyatın deneyimli bir nöroşirürji ekibi tarafından planlanması önemlidir.
Meningomyelosel ile tethered cord arasında ilişki var mıdır?
Evet. Meningomyelosel ve diğer spinal disrafizm türleri tethered cord gelişimiyle ilişkili olabilir. Bu nedenle meningomyeloselli çocukların uzun dönem takiplerinde tethered cord açısından da değerlendirme yapılabilir.
Sonuç
Gergin omurilik sendromu (Tethered Cord), omuriliğin anormal şekilde sabitlenmesiyle ilişkili ve çocuklarda veya yetişkinlerde farklı belirtilerle ortaya çıkabilen bir durumdur.
Özellikle ilerleyici bacak güçsüzlüğü, duyu değişiklikleri, yürüme sorunları veya mesane-bağırsak problemleri bulunan hastalarda değerlendirilmesi önemlidir.
Tanı yalnızca MR görüntüsüne dayanmaz; hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir. Uygun hastalarda cerrahi serbestleştirme tedavisi düşünülebilir.
